SZCZEPIONKA PRZECIW ZAKAŻENIOM PNEUMOKOKOWYM

Pneumokoki

Zakażenia pneumokokowe są wywoływane przez bakterie Streptococcus pneumoniae. Pneumokoki są najczęstszą przyczyną pozaszpitalnych, bakteryjnych zakażeń układu oddechowego takich jak zapalenia ucha środkowego, zapalenia zatok oraz zaostrzenia przewlekłego zapalenia oskrzeli. Są też najczęstszą przyczyną pozaszpitalnego zapalenia płuc, zwłaszcza tego, które przebiega z bakteriemią. Najcięższą postacią zakażenia pneumokokowego jest tzw. inwazyjna choroba pneumokokowa (IChP) czyli zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, sepsa (posocznica) i zapalenie płuc z bakteriemią. Pneumokoki mogą również wywoływać zapalenie spojówek, zapalenie otrzewnej oraz zapalenie stawów.

Okres wylęgania choroby wynosi 1–3 dni.
 

Objawy

Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych zazwyczaj objawia się gorączką, bólami głowy, splątaniem, światłowstrętem, nudnościami, wymiotami, lękiem, sztywnością karku, a u niemowląt pulsującym ciemiączkiem. W przypadku bakteriemii główne objawy obejmują gorączkę, przyspieszenie tętna i oddechu, dreszcze, osłabienie, ból brzucha. Dalszy rozwój zakażenia może prowadzić do sepsy, wstrząsu septycznego i niewydolności wielonarządowej Zapalenie ucha wiąże się z bólem, gorączką, a u małych dzieci dodatkowo występuje niepokój, płacz, brak apetytu. Zapalenie płuc zazwyczaj objawia się gorączką, dreszczami, dusznością i kaszlem. Ponadto, obserwuje się wiele powikłań jak niedosłuch i głuchota  (po zapaleniu ucha, zapaleniu opon mózgowo-rdzeniowych), objawy neurologiczne (np. padaczka), trudności w koncentracji i nauce.
 

Występowanie

Zakażenia pneumokokowe najczęściej występującymi pozaszpitalnymi zakażeniami bakteryjnymi. Co roku na świecie umiera ponad 1,5 mln ludzi z powodu zakażeń pneumokokowych, z tego ok. 1 mln z powodu zapaleń płuc. W Polsce ocenia się, że na pneumokokowe zapalenie płuc choruje co najmniej kilkanaście tysięcy osób, a na zapalenie ucha kilkadziesiąt tysięcy osób. Szczególnie duża liczba zachorowań występuje u dzieci w pierwszych dwóch latach życia i u osób starszych powyżej 65 lat.
 

Szczepionka

Dostępne dwa rodzaje szczepionek przeciw pneumokokom. Szczepionki polisacharydowe zawierają oczyszczone polisacharydy otoczkowe 23 serotypów pneumokoków do stosowania u osób od 2 lat, ale głównie dorosłych powyżej 65 lat i chorych z chorobami przewlekłymi układu oddechowego i układu krążenia. Należy podać jedną dawkę szczepionki. Szczepienie może być powtórzone po 5-u  latach u osób z grup ryzyka zakażenia pneumokokowego. Szczepionki skoniugowane zawierają oczyszczone polisacharydy otoczkowe 13 lub 10 serotypów  pneumokoków połączonych z nośnikiem białkowym. stosowane u dzieci od 6 tyg. do 5 latChronią przed zapaleniem opon mózgowo-rdzeniowych, sepsą, bakteriemią, zapaleniem płuc oraz zapaleniem ucha wywoływanym przez serotypy pneumokoków zawartych w danej szczepionce. W zależności od wieku szczepienie obejmuje 1-4 dawki.
 

Skuteczność i bezpieczeństwo

Szczepionki polisacharydowe i skoniugowane są bezpieczne i dobrze tolerowane. Po ich podaniu mogą wystąpić łagodne odczyny poszczepienne jak zaczerwienienie, obrzęk, wrażliwość na dotyk, ból w miejscu wstrzyknięcia. Niekiedy obserwuje się gorączkę, rozdrażnienie, niespokojny sen, obniżenie łaknienia, wymioty, biegunkę i wysypkę.
 

Przeciwwskazania

Przeciwskazaniem do szczepień przeciwko pneumokokom jest reakcja anafilaktyczna, która wystąpiła  po wcześniejszej dawce szczepionki oraz nadwrażliwość na którykolwiek ze składników szczepionki. Podanie szczepionki należy odłożyć, jeżeli u pacjenta występuje ostre zakażenie lub choroba przebiegająca z gorączką.

Źródło: www.who.int, www.szczepienia.pzh.gov.pl, www.mz.gov.pl