Chikungunya – co warto wiedzieć przed podróżą?

Egzotyczna podróż to nowe miejsca, klimat i doświadczenia, ale także kontakt z zagrożeniami zdrowotnymi, z którymi na co dzień nie spotykamy się w Polsce. Jednym z nich może być chikungunya – choroba wirusowa przenoszona przez komary.

Przed wyjazdem warto wiedzieć, gdzie występuje, jakie daje objawy i w jaki sposób można ograniczyć ryzyko zakażenia.

Czym jest chikungunya?

Chikungunya jest chorobą zakaźną wywoływaną przez wirusa chikungunya (CHIKV), należącego do rodzaju Alphavirus i rodziny Togaviridae.

Wirus przenoszony jest na ludzi przede wszystkim poprzez ukłucia zakażonych komarów z rodzaju Aedes, głównie Aedes aegypti oraz Aedes albopictus. Są to również komary mogące przenosić inne choroby wirusowe, m.in. dengę czy zakażenie wirusem Zika.

Co ważne dla podróżujących, komary odpowiedzialne za przenoszenie chikungunyi są aktywne również w ciągu dnia, szczególnie rano oraz późnym popołudniem. Dlatego ochrona przed ukąszeniami powinna być stosowana nie tylko wieczorem.

Gdzie występuje chikungunya?

Chikungunya występuje przede wszystkim w regionach tropikalnych i subtropikalnych. Zachorowania i ogniska choroby odnotowywane są m.in. w Azji, Afryce, obu Amerykach oraz na wyspach Oceanu Indyjskiego i Pacyfiku. WHO informuje, że zakażenia chikungunyą odnotowano już w ponad 110 krajach.

Choroba nie jest obecnie endemiczna w kontynentalnej części Unii Europejskiej i Europejskiego Obszaru Gospodarczego, jednak w Europie dochodziło do lokalnej transmisji wirusa.

Sytuacja epidemiologiczna może się zmieniać. Dlatego przed podróżą warto sprawdzić aktualne zalecenia dotyczące konkretnego kraju i regionu, a nie kierować się wyłącznie ogólną listą państw.

Jakie są objawy chikungunyi?

Objawy choroby pojawiają się zazwyczaj 4–8 dni po ukłuciu zakażonego komara, choć możliwy zakres wynosi od 2 do 12 dni.

Do charakterystycznych objawów należą:

• nagle pojawiająca się gorączka,
• silne bóle stawów,
• bóle mięśni,
• bóle głowy,
• obrzęki stawów,
• zmęczenie,
• nudności,
• wysypka.

Szczególnie charakterystyczne dla chikungunyi są dolegliwości ze strony stawów. U większości osób stan zdrowia się poprawia, jednak u części pacjentów ból stawów może utrzymywać się przez wiele tygodni lub miesięcy, a niekiedy nawet dłużej.

Objawy chikungunyi mogą przypominać dengę i zakażenie wirusem Zika, dlatego rozpoznanie choroby wyłącznie na podstawie objawów może być trudne.

Kto jest bardziej narażony na cięższy przebieg?

Chikungunya rzadko prowadzi do zgonu, jednak cięższy przebieg choroby i powikłania są możliwe.

WHO zwraca szczególną uwagę m.in. na noworodki oraz osoby starsze z chorobami współistniejącymi. W rzadkich przypadkach opisywane są również powikłania neurologiczne, sercowe i dotyczące narządu wzroku.

Dlatego ocena ryzyka przed podróżą powinna uwzględniać nie tylko kierunek wyjazdu, lecz także wiek i indywidualny stan zdrowia podróżnego.

Jak chronić się przed chikungunyą?

Podstawowe znaczenie ma ograniczenie ryzyka ukąszeń komarów.

Podczas pobytu w regionach występowania chikungunyi warto stosować odpowiednie repelenty, wybierać odzież ograniczającą powierzchnię odsłoniętej skóry oraz – zależnie od warunków pobytu – korzystać z moskitier i zabezpieczeń okien oraz pomieszczeń.

Ochrona przed komarami pozostaje istotna przez cały pobyt, także w ciągu dnia.

Czy przeciw chikungunyi można się zaszczepić?

Tak. W Unii Europejskiej dostępne są możliwości szczepienia przeciw chikungunyi.

W przypadku szczepionki, która jest dostępna w Przychodni Św. Ojca Pio, aktualne wskazanie zatwierdzone przez EMA obejmuje osoby od 12. roku życia znajdujące się w grupie wysokiego ryzyka zakażenia chikungunyą. Szczepienie powinno być stosowane zgodnie z oficjalnymi zaleceniami.

Dlatego decyzji o szczepieniu nie należy podejmować wyłącznie na podstawie samego faktu wyjazdu do danego kraju. Kwalifikacja powinna uwzględniać rzeczywiste ryzyko związane z kierunkiem i charakterem podróży oraz indywidualną sytuację zdrowotną pacjenta.

Kiedy zgłosić się do lekarza medycyny podróży?

Przygotowania zdrowotnego do dalszego wyjazdu nie warto zostawiać na ostatnią chwilę.

Podczas konsultacji lekarz medycyny podróży może ocenić aktualne zagrożenia występujące w miejscu planowanego pobytu oraz indywidualne czynniki ryzyka. Na tej podstawie można omówić odpowiednią profilaktykę, w tym ochronę przed owadami oraz – jeśli istnieją wskazania – szczepienia.

Ma to szczególne znaczenie podczas podróży rodzinnych, ponieważ zalecenia mogą być różne dla poszczególnych uczestników wyjazdu w zależności m.in. od ich wieku i stanu zdrowia.

Bezpieczna podróż zaczyna się przed wyjazdem

Chikungunya jest jednym z wielu zagrożeń zdrowotnych, które mogą występować w różnych częściach świata. Nie oznacza to, że z dalszych podróży trzeba rezygnować. Warto natomiast odpowiednio się do nich przygotować.

Znajomość zagrożeń, ochrona przed ukąszeniami komarów oraz indywidualnie dobrana profilaktyka pomagają świadomie zadbać o zdrowie podczas podróży.

Planujesz wyjazd? W Przychodni Św. Ojca Pio działa Certyfikowane Centrum Medycyny Podróży, w którym można uzyskać zalecenia dotyczące profilaktyki odpowiedniej do kierunku i charakteru planowanej podróży.

Poradnia Medycyny Podróży – Przychodnia Św. Ojca Pio

Zapraszamy do kontaktu!

📱 512 418 505
☎️ 58 769 38 66
☎️ 58 769 38 88

Źródło:

https://www.gov.pl/web/wsse-poznan/chikungunya

https://www.who.int/health-topics/chikungunya

https://www.ecdc.europa.eu/en/chikungunya-monthly